Γιάννης Μόραλης, 3 έργα
Ο Γιάννης Μόραλης εμπνεύστηκε από την ανθρώπινη μορφή, την απέδωσε μέσα από την αυστηρή οργάνωση και την απαλότητα της καμπύλης και δημιούργησε 3 έργα, την Κέρκυρα (ροζ), τη Μορφή Α’ και τη Μορφή Β’. Κοινό χαρακτηριστικό στα έργα είναι η αδιάρρηκτη σχέση ανάμεσα στη μορφή και τον χώρο, με τα περιγράμματα των σωμάτων να οριοθετούν συγχρόνως τα γύρω σχήματα.
Η ανθρώπινη μορφή μέσα από υπαινιγμούς
Ο Μόραλης αποδίδει μέσα από 3 έγχρωμες λιθογραφίες την ανθρώπινη φιγούρα με λιτά σχήματα. Καμπύλες γραμμές, ευθείες, συμπαγείς όγκοι και κενά συντίθενται σε ένα ενιαίο σύνολο, όπου το σώμα παραμένει διακριτό μέσα από υπαινιγμούς.
Οι μορφές καλύπτουν σχεδόν ολόκληρη την επιφάνεια των έργων, ενώ οι έντονες εναλλαγές ανάμεσα σε φωτεινές και σκοτεινές αποχρώσεις προσδίδουν ρυθμό και ισορροπία.
Χρωματικοί χειρισμοί και αντιθέσεις
Στις 2 συνθέσεις Μορφή Α’ και Μορφή Β’ κυριαρχούν αποχρώσεις του λευκού και του μαύρου, οι οποίες εμπλουτίζονται με παρεμβάσεις ροζ ή κίτρινου χρώματος.
Αντίθετα, στο έργο Κέρκυρα (ροζ), η χρωματική παλέτα διευρύνεται σημαντικά, με γραμμώσεις και διακοσμητικά μοτίβα να εμπλουτίζουν τη σύνθεση και να προσδίδουν την αίσθηση ενός αρχιτεκτονικού περιβάλλοντος.
Συνύπαρξη δομής και εκφραστικής δύναμης
Κοινό χαρακτηριστικό στα 3 έργα είναι η αδιάρρηκτη σχέση ανάμεσα στη μορφή και τον χώρο, καθώς τα περιγράμματα των σωμάτων οριοθετούν συγχρόνως τα γύρω σχήματα.
Η αυστηρή δομή συνδυάζεται αρμονικά με τη ρευστότητα και την απαλότητα της καμπύλης και διαφυλάσσει την εκφραστική ένταση της ανθρώπινης παρουσίας μέσα από μια καθαρά αφαιρετική οπτική.
Λίγα λόγια για τη ζωή του
Ο Γιάννης Μόραλης (1916-2009) γεννήθηκε στην Άρτα. Σπούδασε Ζωγραφική και Χαρακτική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (1931-1936). Εκεί φοίτησε στα εργαστήρια του Κωνσταντίνου Παρθένη και του Ουμβέρτου Αργυρού. Από το 1933 παρακολούθησε βραδινά μαθήματα στο εργαστήριο χαρακτικής του Γιάννη Κεφαλληνού.
Συνέχισε τις σπουδές του στην École Nationale Supérieure des Beaux-Arts στο Παρίσι (1937-1939). Εκεί σπούδασε Ζωγραφική με τον Charles Guerin και Τοιχογραφία με τον Ducos de l’ Haille. Παράλληλα παρακολουθούσε μαθήματα ψηφοθετικής στην École des Arts et Métiers. Επέστρεψε στην Ελλάδα όταν ξεκίνησε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και στρατεύθηκε.
Το 1947 εξελέγη τακτικός καθηγητής στο προπαρασκευαστικό τμήμα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. 10 χρόνια αργότερα εξελέγη τακτικός καθηγητής στην έδρα της Ζωγραφικής, όπου παρέμεινε έως το 1983.
Το πλούσιο καλλιτεχνικό έργο του
Το έργο του Μόραλη καλύπτει 6 δεκαετίες. Μέσα σε αυτά τα χρόνια, εκτός από τη ζωγραφική, ασχολήθηκε και με την κεραμική, την εικονογράφηση και τη σκηνογραφία.
Φιλοτέχνησε ζωγραφικά έργα, σκηνικά, κοστούμια, χαρακτικά, εικονογραφήσεις βιβλίων και εντύπων, αφίσες, κεραμικά, αρχιτεκτονικές εφαρμογές κ.ά.
Επίσης, συνεργάστηκε με το Εθνικό Θέατρο, το Ελληνικό Χορόδραμα και το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν.
Διαρκής πειραματισμός
Ο καλλιτέχνης βρισκόταν σε έναν διαρκή πειραματισμό. Πραγματοποιούσε πολλαπλά προσχέδια και μελέτες σχετικές με τη χρήση του χρώματος. Σκοπός ήταν να φτάσει σε ένα τελικό αποτέλεσμα που αφενός ικανοποιούσε την ιδιοσυγκρασία του και αφετέρου εξυπηρετούσε τον σκοπό της σύνθεσης. Δηλαδή, ήθελε να δημιουργήσει ένα έργο που θα βρίσκεται σε άμεση συνδιαλλαγή με το κοινό.
Δεν υπήρχε διαφοροποίηση στη λειτουργία της ζωγραφικής τέχνης του και τις εφαρμογές. Ο Μόραλης εργαζόταν με τον ίδιο τρόπο για να ολοκληρώσει ένα ζωγραφικό έργο όπως και μια τοιχογραφία μεγάλων διαστάσεων. Εφάρμοζε παρόμοιους πειραματισμούς και συνεχή έρευνα για καλύτερες αισθητικές λύσεις.
Ένας καταξιωμένος καλλιτέχνης
Ο Μόραλης θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους της μεταπολεμικής γενιάς. Επηρέασε καθοριστικά τη μεταπολεμική τέχνη στην Ελλάδα, τόσο με το εικαστικό του έργο όσο και με τη διδασκαλία του.
Έλαβε αρκετές διακρίσεις όπως το χάλκινο μετάλλιο στην Πανελλήνιο του 1940 και το χρυσό μετάλλιο στη Διεθνή Έκθεση Χειροτεχνίας στο Μόναχο (1973). Ακόμα εξελέγη τακτικό μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου Γραμμάτων και Τεχνών (1962), έλαβε παράσημο του Ταξιάρχη του Φοίνικα (1979) και Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών της Ακαδημίας Αθηνών (1979).
Συμμετείχε σε ομαδικές και διεθνείς εκθέσεις, με σημαντικότερες την Μπιενάλε της Βενετίας (1958) και τις Μπιενάλε Ταπισερί της Λοζάνης (1965, 1972).
Το 1988 πραγματοποιήθηκε αναδρομική έκθεση του έργου του στην Εθνική Πινακοθήκη. Το 1996 η Ακαδημία Αθηνών οργάνωσε έκθεση προς τιμήν του.
Ο Γιάννης Μόραλης στην Alpha Bank
Στη Συλλογή Έργων Τέχνης της Alpha Bank περιλαμβάνονται επίσης τα έργα του καλλιτέχνη:
Βιβλιογραφικές αναφορές
Τα 3 έργα του Μόραλη περιλαμβάνεται στις εκδόσεις:
- Γιάννης Μόραλης, επιμέλεια Β. Φωτόπουλος, εισαγωγή Δ. Παπαστάμου, 1988
- Νεοελληνική Χαρακτική, Χ. Χρήστου, 1989
- Γιάννης Μόραλης: Χαρακτικά, εισαγωγή E. Oράτη, 1993
- Η Μνημειακή Τέχνη του 19ου και 20ού αιώνα στην Ελλάδα: οι εγχάρακτες συνθέσεις του Γιάννη Μόραλη στο Ξενοδοχείο Χίλτον, Α. Κουτρουλάκη, πτυχιακή εργασία, ΕΚΠΑ, 2005
- Γιάννης Μόραλης. Θέατρο-Μουσική-Ποίηση, κατάλογος έκθεσης, 2009
Η Συλλογή Έργων Τέχνης της Alpha Bank δεν είναι ανοιχτή για το κοινό.